iGgkP±`Ê gRyg`vi (1888-1980) wkÞvwe` I evOvwj HwZnvwmKG`i cyGivav| wZwb
1888 mvGji 4 wWGmÁ¼i dwi`cyi ˆRjvi L±`icvovq R¯ÃMÉnY KGib| njai gRyg`vi
‰es we±`ygyLxi cyò iGgk P±`Ê gRyg`vi wQGjb ‰KRb ˆgavex Qvò| wZwb 1909
mvGj ˆcÉwmGWw´Ö KGjR ˆ^GK BwZnvm welGq mÁÃvbmn Õ²vZK ‰es 1911
mvGj Õ²vZGKvîi wWwMÉ jvf KGib|
gnvgGnvcvaÅvq
nicÉmv` kvÕ¨xi AaxGb iGgkPG±`Êi HwZnvwmK MGelYv ÷i‚ nq| ‘A®¬Ì-KzlvY
Kvj’ bvgK Awfm±`GfÆi RbÅ 1912 mvGj wZwb ˆcÉgPuv` ivqPuv` e†wî
jvf KGib| 1913 mvGj XvKv wUPvmÆ ˆUÇwbs KGjGR Zuvi KgÆRxeb ÷i‚ nq ‰es
1914 mvGji RyjvB gvGm wZwb KjKvZv wek¼we`ÅvjGq BwZnvm wefvGMi cÉfvlK
wbhyî× nb|
1919
mvGj KjKvZv wek¼we`Åvjq iGgkP±`Ê gRyg`vGii ‘Corporate life
in Ancient India’ kxlÆK wc-‰BP.wW Awfm±`fÆ cÉKvk KGi| 1921 mvGji RyjvB
gvGm wZwb beÕ©vwcZ XvKv wek¼we`ÅvjGq BwZnvm wefvGMi AaÅvcK wnGmGe ˆhvM
ˆ`b| 1924 mvGj Early
History of Bengal bvgK Zuvi ˆQvU ‰KwU Mɯ© cÉKvwkZ nq| Outline of Ancient
Indian History and Civilization (cieZÆx bvg Ancient India)
cÉKvwkZ nq 1927 mvGj| ‰ mgGq wZwb `wÞY-cƒeÆ ‰wkqvi Dci ævb AvniGY Drmvnx
nb|
wZwb divwm I WvP& fvlv ˆkGLb ‰es wfGqZbvg AçGji ivR‹bwZK,
mvgvwRK I mvsÕ•‡wZK BwZnvGmi Ici PÁ·v (1927) bvgK ‰KwU
Mɯ© cÉKvk KGib| 1928 mvGj wZwb j´£Gbi British Museum,
ˆjBGWGbi
Kern
Institute ‰es cÅvwiGmi Bibliotheque Nationale-‰
cov÷bv KGib| AZtci wZwb ˆejwRqvg, BZvwj I RvgÆvwb ‰es `wÞY-cƒeÆ
‰wkqvi weÕ¦‡Z ‰jvKv cwiögY KGib| `wÞY-cƒeÆ ‰wkqvq ‰ ögY cieZÆx
mgGq ZuvGK cÉvq cuvPwU cÉvgvwYK Mɯ© iPbvq mnvqZv KGiwQj, ˆhàwji
gGaÅ Suvarnadvipa-i `ywU Lí DGÍÏLGhvMÅ| ‰me
LGíi Dcv`vbàwj
Hindu Colonies in the Far East Mɯ© iPbvq eÅen…Z nGqGQ|
‰wU cÉ^g 1944 mvGj cÉKvwkZ nq ‰es ‰i w«¼Zxq msÕ•iY cÉKvwkZ nq
1963 mvGj| |
|
| iGgkP±`Ê gRyg`vi |
XvKvq
AeÕ©vbKvGj gRyg`vi wZb LGí evsjvi cƒYÆvã BwZnvm iPbvi cwiK͸bv KGib,
ˆhàwji gGaÅ cÉvPxbKvGji Ici ˆjLv cÉ^g Lí wZwb wbGR mÁ·v`bv KGib ‰es
w«¼Zxq I Z‡Zxq Lí mÁ·v`bvi `vwqZ½ AwcÆZ nq mÅvi h`ybv^ miKvGii Ici|
1943 mvGj XvKv wek¼we`Åvjq cÉ^g LíwU cÉKvk KGi| cÉvPxb evsjvi Ici cÉ^g
cƒYÆvã BwZnvm iPbvi cÉqvm wnGmGe ‰wU wek¼eÅvcx cwíZ gnGj eÅvcKfvGe cÉkswmZ
nq| 1936 mvGj iGgkP±`Ê XvKv wek¼we`ÅvjGqi DcvPvhÆ cG` wbhyî× nb ‰es
1942 mvj chƯ¦ ‰ cG` AwawÓ¤Z wQGjb|
fviZxq
we`Åvfeb wmwiGRi 11wU LGí iwPZ History and Culture of the Indian People wQj
gRyg`vGii ‰K ài‚Z½cƒYÆ KxwZÆ| ‰B cÉKG͸ 75 Rb cwíZ KvR KGib ‰es ‰uG`i
AGbGKB meàwj Lí cÉKvwkZ nIqvi cƒGeÆB ˆkl wbtk¼vm ZÅvM KGib| ‰ mKj cwíGZi
AskMÉnY mGî½I wmwiGRi ˆgvU c†Ó¤vi AGaÆGKiI ˆewk wjGLwQGjb gRyg`vi wbGRB|
gƒjZ cÉvPxb BwZnvGmi mvG^ mÁ·†î× ^vKv mGî½I AeÕ©vi PvGc ZuvGK AvaywbKKvGji
BwZnvm PPÆvqI nvZ w`GZ nGqwQj| e†«¬ eqGm ZuvGK gaÅhyM I AvaywbK hyGMi
BwZnvGmi Dci MGelYv KiGZ nGqGQ ‰es cÉvq 9000 c†Ó¤v, 283wU ˆµÏU I 20wU
gvbwPò mÁ¼wjZ H Líàwj ˆkl KiGZ nGqGQ|
1950
mvGj wZwb ‘BG±`vjwR KGjR’-‰i cÉwZÓ¤vZv AaÅÞ wnGmGe ˆebvim wn±`y wek¼we`ÅvjGq
ˆhvM w`Gq ˆmLvGb 1953 mvj chƯ¦ KgÆiZ wQGjb ‰es ‰i D®²qGbi ˆÞGò wewf®²
c`GÞc MÉnY KGib| 1950 mvGj gRyg`vi ‘International Commission for a History of the Scientific and
Cultural Development of Mankind’-‰i m`mÅ ‰es mn-mfvcwZ wbeÆvwPZ
nb| ‰B wmwiGRi cÉ^g Mɯ©wU cwøgv cwíZG`i «¼viv cwiGewkZ fzj Z^Åhyî×
wQj| wZwb Zuvi weGkl UxKv ˆhvM KGi Zv msGkvab KGi cÉKvk KGib|
‘Õ¼vaxbZv
AvG±`vjGbi BwZnvm’ cÉKG͸ gRyg`vi fviZxq miKvGii mvG^ «¼G±«¼ DcbxZ nGqwQGjb|
‰B «¼±«¼ ZuvGK The
Sepoy Mutiny and the Revolt of 1857 (one volume, 1957)
‰es History
of Freedom Movement in India (three volumes, 1962-63)
bvgK 4wU e†nr Mɯ© iPbvq D«¼y«¬ KGi| 1955 mvGj gRyg`vi bvMcyi wek¼we`ÅvjGqi
BG±`vjwR KGjGRi cÉwZÓ¤vZv AaÅÞ wnGmGe ˆhvM ˆ`b| 1958 ˆ^GK 1959 mvj chƯ¦
wZwb wkKvGMv ‰es ˆcbGmjGfwbqv wek¼we`ÅvjGq fviZxq BwZnvGmi Ici wkÞv
`vb KGib| wZwb ‰wkqvwUK ˆmvmvBwU (1966-68) ‰es eãxq mvwnZÅ cwil` (1968-69)-‰i mfvcwZ wQGjb| wKQyKvGji RbÅ wZwb KjKvZvi ‘ˆkwid’I
(Sheriff) wQGjb|
‰BP.wm
ivqGPŒayix I KvjxwKsKi `Gîi mGã ‰KGò wZwb Advanced History of India Mɯ©wU
iPbv KGib| ‰wU wQj fviZxq BwZnvGmi Dci iwPZ Õ²vZK chÆvGqi ‰KwU wbfÆiGhvMÅ
Mɯ©| wZwb fviGZi wewf®² wek¼we`ÅvjGq AmsLÅ ‘endowment lecture’ cÉ`vb
KGib ‰es wewf®² wkÞv cÉwZÓ¤vb ˆ^GK bvbv aiGbi cyiÕ•vi jvf KGib|
92
ermi KgÆgq Rxeb ˆkGl gRyg`vi 1980 mvGji 11 ˆdeË‚qvwi ˆkl wbtk¼vm ZÅvM
KGib|
[bGi±`Êbv^
fëvPvhÆ]