iéK Dw«¿` (Dye
plant) cÉvK‡wZK is Drcv`K MvQMvQov| ‰me Dw«¿` ˆ^GK cÉvµ¦ is Kvco, Pvgov,
Lv`Å`ËeÅ, KvMR, KvV, ckg, Ilya, cÉmvabx BZÅvw`GZ eÅenvhÆ| c†w^exGZ evwYwRÅKfvGe
ài‚Z½cƒYÆ ‰ aiGbi Dw«¿` cÉRvwZi msLÅv cÉvq 150| evsjvG`Gk Dw«¿ä iéK
cÉavbZ Zzjv, K‡wòg Auvk I ˆikwgeÕ¨ is Kivi KvGR eÅenvi Kiv nq| KvcGo
eÅenvhÆ meÆvwaK ài‚Z½cƒYÆ iéGKi Drm LGqi MvQ (Acacia
catechu),
evsjvG`Gki AbÅZg cwiwPZ e†Þ, ˆ`Gki Dîi-cƒeÆ AçGj hvi Pvl nq|
‰
MvGQi mviKvV (heartwood) ˆ^GK msM†nxZ iéK cÉavbZ ev`vwg, LvwK I ˆgGU
is wnGmGe ‰es KÅvbfvm, gvQ aivi Rvj I `woGZ is ˆ`Iqvi RbÅ eÅenvhÆ| ˆgGnw`
MvQ (Lawsonia inermis) ˆhvMvq RbwcÉq Kgjv is| ‰wU
w`Gq Drme AbyÓ¤vGb Pzj, nvGZi bL I Zvjy ivOvGbv nq| njy`MvGQi (Curcuma longa) K±` ˆ^GK cvIqv iéK iv®²v QvovI
Kvco, KvGcÆU, KÅvwjGKv wcÉw´Ÿs I Lv`ÅeÕ§i njy` is wnGmGe eÅen…Z nq|
Kzmyg (Carthamus tinctorius) dzGji njy` ev Kgjv is Lv`ÅeÕ§
I eÕ¨ iéGb eÅenvhÆ| AwZ mvaviY AvGiKwU Kgjv is ˆhvMvq ˆkdvjx (Nyctanthes arbortristis) dzGji ˆeuvUv| jUKGbi (Bixa orellana) exR ˆ^GK cvIqv hvq Lv`ÅeÕ§,
ckg, evwbÆk I mvevGb eÅenvi DcGhvMx iéK|
[ˆgvÕ¦dv Kvgvj cvkv]
AviI ˆ`Lyb jvÞv |