KvgZv/KvgZvcyiv
òGqv`k kZvõxGZ Õ©vwcZ ‰KwU
ivRÅ| ZGe ‰wU BwZnvGm cÉwm«¬Zv cvq ˆlvok kZvõx ˆ^GK ˆLb ivResGki R‹bK
bxja»GRi mgqKvGj| gGb Kiv nq, wZwb mÁ¿eZ aijv b`xi ZxGi AewÕ©Z Zvi ivRavbx
KvgZvbMi (KvgZvcyiv) ˆ^GK kvmb cwiPvjbv KiGZb| 1823 mvGj iwPZ ˆMvmuvB
gãj-‰ DGÍÏL Kiv nGqGQ ˆh, mvgvbÅ cwievi ˆ^GK AvMZ KvG¯¦k¼i
(Kv¯¦v-i ivRv = Kvg`v ev KvgvÞv) ivRv nIqvi ci ˆ`ex KvG¯¦k¼ix
ev KvgGZk¼ix -‰i (Puv`x, fevbx ev ˆMvmuvB bvGgI cwiwPZ) bvgvbymvGi
KvgZvcyiv kniwU cÉwZÓ¤v KGib| bxja»RGK ˆMvmuvB gãj-‰i KvG¯¦k¼i-‰i
mvG^ Awf®² wnGmGe wPwn×Z Kiv ˆhGZ cvGi| wc.‰b we`ÅvweGbv` KvgZvGK Kvgvi…-‰i
(Kvgv > Kvg` >
KvgZv >
Kvgi…c) mvG^ àwjGq ˆdGjGQb| wK¯§ ‰Lb ‰wU cÉwZwÓ¤Z ˆh, ‰ `ywU bvg wewf®²
mgGq wf®² wf®² Õ©vb wnGmGe DwÍÏwLZ nGqGQ| mÁ¿eZ gymjgvb HwZnvwmKMY Kvgi…Gci
‘c’wU ˆdGj w`Gq Kvgvi… wnGmGe DGÍÏL KGiGQb| Z`ycwi, wgbnvR hLb
ZeKvZ iPbv KGib, ZLb KvgZv ev KvgZvcyi wQj mÁ·ƒYÆi…Gc AævZ ‰es
wZwb ÷ay ‘Kvgvi…`’ wjGLGQb, Kvgi…c-‰i RvqMvq ‘KvgZv’ wjGLb wb| 1498
wLËÓ¡vGõ ˆnvGmb kvn KvgZv ivRÅ Avò×gY KiGj ˆLb ivResGki cwimgvwµ¦
NGU ‰es wZwb ‘Kvgi…c-KvgZv-RvRbMi-DwolÅv’i weGRZv’ Dcvwa aviY KGib|
Kw^Z AvGQ ˆh, wZwb KvgZvcyi a»sm Kivi ci ˆ`kwUi cƒGeÆw`GK eob`x chƯ¦
c`vbZ KGiwQGjb ‰es ‰ weRqGK ÕÃiYxq Kivi RbÅ gvj`vq ‰KwU weRqÕ¦Á¿ Õ©vcb
KGiwQGjb|
wK¯§
KvgZvq ˆnvGmb kvGni AwaKvi ˆewk w`b Õ©vqx nq wb| wek¼wmsGni cÉwZwÓ¤Z
ˆKvPwenvi mvgËvGRÅi DïvGbi gvaÅGg ‰LvbKvi BwZnvGmi ‰K bZzb AaÅvq ÷i‚
nq| `is ivReskvewj AbymvGi ˆKvP DcRvwZi nwiqv gíGji cyò wek¼wmsn
KiGZvqv ˆ^GK eob`x chƯ¦ ‰jvKvi AwacwZ nGq eGmb| wZwb wbGRI, AGbKUv
ˆ`ex KvgGZk¼ix’i bvgvbyKiGY, wbGRGK KvgGZk¼i wnGmGe AwfwnZ
KGib (KvgZvi ivRv) ‰es Zvi ivRavbx wQj KvgZvbMi|
wek¼wmsGni
Dîimƒwi bvivqYI eÅvcKfvGe ivRÅ weÕ¦vGi mÞg nb ‰es KvgZv ivRÅGK my`†p
KGib| ZGe wZwb KvgGZk¼i DcvwawU aviY KGib wb| ‰LvGb DGÍÏLÅ ˆh,
eyKvbb nÅvwgΟb KvgZvcyi ögY KGib ‰es ‰ Õ©vGbi ‰KwU my±`i weeiY wjwce«¬
KGib| Zuvi weeiY Abyhvqx, KvgZvcyi wZb w`K w`Gq 20 ˆ^GK 40 dzU DPz gvwUi
wXwe «¼viv myiwÞZ wQj| DGÍÏLÅ ˆh, ‰m.wc IUv-‰i ˆbZ‡GZ½ MZ wZb eQi aGi
(1997 mvj ˆ^GK) KvgZvcyGii ‰ wXweGZ cÉðZvwî½K Lbb KvhÆ PjGQ ‰es ‰ chƯ¦
ˆh me `ËeÅ cvIqv ˆMGQ ˆmàwj ˆgvUvgywUfvGe `kg kZvõxi mgqKvGji| [BQvgDóxb miKvi]