AvZvDi
ingvb Lvb
(1907-1991) AvBbRxex I ivRbxwZK| XvKv
ˆRjvi avgivB DcGRjvi A¯¦MÆZ evwjqv MÉvGg 1907 mvGj Zuvi R¯Ã| wZwb XvKvi
cGMvR Õ•zj ˆ^GK cÉGewkKv (1924), RM®²v^ KGjR ˆ^GK ‰d.‰ (1927) ‰es 1930
mvGj XvKv wek¼we`Åvjq ˆ^GK A^ÆbxwZGZ we.‰ (AbvmÆ) cvm KGib| AZtci XvKv
wek¼we`Åvjq ˆ^GK we.‰j wWwMÉ (1936) jvf KGi wZwb XvKv ˆRjvGKvGUÆ AvBbeÅemv
÷i‚ KGib (1937)| AvZvDi ingvb 1942 mvGj gyG´Öd cG` PvKwi MÉnY KGib|
wK¯§ `yeQi ci PvKwi ˆQGo cybivq IKvjwZ ÷i‚ KGib (1944)|
cÉRv
mwgwZGZ ˆhvM`vGbi gaÅ w`Gq AvZvDi ingvb LvGbi ivR‹bwZK RxeGbi
mƒPbv nq| 1934-35 mvGj wZwb XvKv ˆRjv cÉRv mwgwZi mÁ·v`K wQGjb|
1944 mvGj wZwb gymwjg jxGM ˆhvM ˆ`b| wZwb `Gji XvKv ˆRjv KwgwUi
m`mÅ ‰es gvwbKMé gnKzgv KwgwUi mnmfvcwZ wQGjb| AvZvDi ingvb Lvb
AvIqvgx gymwjg jxM MVGb (1949) ài‚Z½cƒYÆ f„wgKv ivGLb| cÉwZÓ¤vKvj
ˆ^GK 1964 mvj chƯ¦ wZwb ‰ `Gji mnmfvcwZ wQGjb| wZwb meÆ`jxq ivÓ¡Ëfvlv
KgÆcwilG`i m`mÅ wnGmGe fvlv AvG±`vjGb ˆbZ‡Z½ ˆ`b ‰es 1952 mvGji
gvPÆ gvGm cybMÆwVZ KgÆcwilG`i Avn»vqK wbhyî× nb|
AvZvDi
ingvb Lvb 1954 mvGji wbeÆvPGbi cÉvØvGj MwVZ hyî×dÌG´Ÿi hy™Â Avn»vqK
wQGjb ‰es hyî×dÌ´Ÿ gGbvbxZ cÉv^Æx wnGmGe
cƒeÆeã AvBb cwilG`i m`mÅ wbeÆvwPZ nb|
|
|
AvZvDi
ingvb Lvb |
wZwb ˆkGi evsjv ‰.ˆK dRjyj nGKi cÉvG`wkK gw¯¨mfvq ˆemvgwiK mieivn g¯¨x
wQGjb| 1955
mvGj wZwb cvwKÕ¦vb MYcwilG`i m`mÅ wbeÆvwPZ nb| AvZvDi ingvb Lvb hyMcr
cÉvG`wkK cwilG`i weGivax`jxq cvjÆvGg´Ÿvwi cvwUÆi ˆbZv (1955-56) ‰es
MYcwilG` weGivax`jxq DcGbZv wQGjb| 1956 mvGji ˆmG¶ŸÁ¼i gvGm wZwb cƒeÆ
cvwKÕ¦vGbi gyLÅg¯¨xi `vwqZ½ jvf KGib ‰es 1958 mvGj ˆ`Gk mvgwiK kvmb
Rvwii cƒeÆ chƯ¦ ‰ cG` envj wQGjb| 1962 mvGj ˆnvGmb knx` ˆmvnivIqv`Æxi
ˆbZ‡GZ½ MwVZ bÅvkbvj ˆWGgvò×ÅvwUK dÌG¥Ÿi AbÅZg ˆbZv wnGmGe wZwb MYZ¯¨
cybi‚«¬vi AvG±`vjGb ài‚Z½cƒYÆ f„wgKv ivGLb| 1969 mvGj wZwb XvKv nvBGKvUÆ
AvBbRxex mwgwZi mfvcwZ ‰es 1970 mvGj evi KvDw´ÖGji m`mÅ wbeÆvwPZ nb|
AvZvDi
ingvb Lvb 1969 mvGj RvZxq jxM bvGg ‰KwU ivR‹bwZK `j MVb KGib| 1971 mvGj
wZwb cvKevwnbx KZ‡ÆK ˆMÉdZvi nb ‰es cuvP gvm KvivGfvGMi ci ˆmG¶ŸÁ¼i
gvGm gywî× jvf KGib| 1973 mvGj wZwb RvZxq msmG`i m`mÅ wbeÆvwPZ nb| 1975
mvGj wZwb eãe®¬z ˆkL gywReyi ingvGbi ˆbZ‡Z½vaxb evsjvG`k K‡lK kÉwgK
AvIqvgx jxGM (evKkvj) ˆhvM ˆ`b ‰es ˆK±`Êxq KwgwUi m`mÅ wbhyî× nb| evKkvj
wejywµ¦i ci wZwb RvZxq jxM cybi‚äxweZ KGib (1976)| 1979 mvGj wZwb RvZxq
msmG`i m`mÅ wbeÆvwPZ nb| Zuvi ˆbZ‡GZ½ RvZxq jxM mvZ `jxq ˆRvGUi kixK
`j wnGmGe ˆRbvGij üGmBb gynvÁÃ` ‰ikvG`i mvgwiK kvmGbi wei‚G«¬ AvG±`vjGb
AskMÉnY KGi| cieZx mgGq wZwb ˆRbvGij ‰ikvG`i gw¯¨mfvq ˆhvM ˆ`b ‰es 1984
mvGji gvPÆ gvGm cÉavbg¯¨x wbhyî× nb| 1985 mvGji 1 Rvbyqvwi chƯ¦ wZwb
‰ cG` AwawÓ¤Z wQGjb|
AvZvDi
ingvb Lvb iwPZ DGÍÏLGhvMÅ Mɯ© IRviwZi `yB eQi (1963), ŠÕ¼ivPvGii
`k eQi (1969), cÉavbg¯¨xGZ½i bq gvm (1987), Aei‚«¬ bq
gvm (1990)| 1991 mvGji 7 wWGmÁ¼i wZwb XvKvq g†ZzÅeiY KGib|
[gyqvh&hg ümvqb Lvb]